Waarom staat ‘Product bevat plastic’ op een kartonnen koffiebeker?
Wie goed naar een kartonnen koffiebeker kijkt, ziet regelmatig een opvallend rood-blauw logo met de tekst ‘PRODUCT BEVAT PLASTIC’. Dat kan vreemd overkomen. De beker is toch van karton? Waarom moet er dan op staan dat het product plastic bevat?
De verklaring is eigenlijk eenvoudig. Veel kartonnen koffiebekers hebben aan de binnenzijde een heel dun beschermend laagje. Deze coating zorgt ervoor dat koffie, thee of een andere drank niet door het karton heen trekt. Wanneer deze laag kunststof bevat, wordt de beker volgens de Europese en Nederlandse regelgeving gezien als een product dat gedeeltelijk uit kunststof bestaat. Daarom moet de beker voorzien zijn van de bekende markering ‘Product bevat plastic’.
Waarom zit er plastic in een kartonnen koffiebeker?
Karton alleen is niet altijd voldoende om warme of koude dranken langere tijd vast te houden. Zonder beschermende barrière kan het karton vocht opnemen, zacht worden en uiteindelijk gaan lekken. Daarom hebben veel kartonnen bekers een dunne coating aan de binnenzijde. Traditioneel wordt hiervoor bijvoorbeeld PE, oftewel polyethyleen, gebruikt. De hoeveelheid kunststof kan klein zijn, maar voor de wet maakt dat niet uit. Een product dat geheel of gedeeltelijk uit kunststof bestaat, kan onder de Europese Single-Use Plastics-regels vallen. Een kartonnen koffiebeker met een kunststof coating is juridisch dus niet hetzelfde als een beker die volledig uit onbehandeld karton bestaat.
Waarom is het logo ‘Product bevat plastic’ verplicht?
De markering komt voort uit de Europese Single-Use Plastics-richtlijn, vaak afgekort tot SUP-richtlijn. Deze regelgeving is bedoeld om de gevolgen van bepaalde kunststofproducten voor eenmalig gebruik voor het milieu te verminderen. Sinds 3 juli 2021 geldt de markeringsplicht voor onder andere kunststofhoudende drinkbekers voor eenmalig gebruik. Ook Nederland heeft deze verplichting opgenomen in het Besluit beheer verpakkingen. Producenten en importeurs moeten ervoor zorgen dat dergelijke drinkbekers worden voorzien van een duidelijke en blijvende markering. Het doel van het logo is vooral om gebruikers duidelijk te maken dat er kunststof in het product zit en dat de beker na gebruik op de juiste manier moet worden weggegooid.
Wat betekent het logo precies?
De tekst ‘PRODUCT BEVAT PLASTIC’ betekent niet dat de hele koffiebeker van plastic is. Bij een kartonnen beker gaat het meestal om een beker die hoofdzakelijk uit papier of karton bestaat, maar waarin ook kunststof is verwerkt. Dat kan bijvoorbeeld de dunne vochtwerende coating aan de binnenzijde zijn. Daarom staat er niet ‘gemaakt van plastic’, maar bewust ‘product bevat plastic’. De afbeeldingen van de weggegooide beker en de schildpad verwijzen daarnaast naar het risico van zwerfafval. Het logo moet consumenten erop wijzen dat het product kunststof bevat en niet in de natuur terecht hoort te komen.
Waarom ziet het logo er altijd hetzelfde uit?
De fabrikant mag niet zelf bepalen hoe het logo eruitziet. Het ontwerp, de kleuren, de minimale grootte en de plaatsing zijn Europees vastgesteld. Voor een beker die gedeeltelijk uit kunststof bestaat en kleiner is dan 500 ml, moet de markering minimaal 1,4 x 2,8 centimeter groot zijn. De officiële kleuren zijn eveneens vastgelegd: rood is CMYK 0/90/60/0, blauw 60/0/0/0 en zwart 0/0/0/100. Ook mag de markering niet zomaar onder op de beker worden verstopt. Dat verklaart waarom het logo soms behoorlijk aanwezig is op een mooi bedrukt ontwerp. Wij kunnen de markering niet simpelweg kleiner maken, een andere kleur geven of helemaal verwijderen.
Moet het logo ook op bedrukte koffiebekers met een bedrijfslogo?
Ja. Een eigen bedrukking verandert niets aan de wettelijke verplichting. Laat je kartonnen koffiebekers bedrukken met een bedrijfslogo, huisstijl, slogan of reclameboodschap en bevat de beker een kunststof coating, dan moet de wettelijke markering nog steeds aanwezig zijn. Bij het maken van een ontwerp houden we hier daarom rekening mee. Jouw logo en huisstijl krijgen zoveel mogelijk de gewenste uitstraling, terwijl de verplichte markering op de juiste manier in het ontwerp wordt verwerkt. Dat is ook de reden waarom je het logo ‘Product bevat plastic’ soms al op onze digitale drukproef ziet staan voordat de koffiebekers daadwerkelijk worden geproduceerd.
Moet het logo ook op duurzame of biologisch afbreekbare koffiebekers?
Hier ontstaat regelmatig verwarring. Een beker kan worden omschreven als duurzaam, biobased, composteerbaar of biologisch afbreekbaar en volgens de wet toch kunststof bevatten. De Europese regels maken namelijk duidelijk dat ook biobased en biologisch afbreekbare kunststoffen onder de definitie van kunststof kunnen vallen. De herkomst van het materiaal of het feit dat het onder bepaalde omstandigheden biologisch kan afbreken, betekent dus niet automatisch dat het juridisch geen plastic is. Dat betekent dat ook een duurzame kartonnen koffiebeker het logo ‘Product bevat plastic’ kan moeten dragen.
En hoe zit het met PLA?
Een goed voorbeeld is PLA, oftewel polylactic acid. PLA wordt vaak geproduceerd uit hernieuwbare grondstoffen en wordt daardoor regelmatig gebruikt bij koffiebekers die als biobased of composteerbaar worden aangeboden. Toch wordt PLA binnen de SUP-regelgeving als kunststof gezien. Een kartonnen koffiebeker met een PLA-coating valt daarom onder de regelgeving voor kunststofhoudende wegwerpbekers en moet de betreffende markering dragen.
De actuele richtsnoeren van de Europese Commissie noemen zelfs specifiek papieren bekers met een biobased of biologisch afbreekbare kunststof coating als producten die binnen de Single-Use Plastics-richtlijn vallen. Een biologisch afbreekbare coating betekent dus niet automatisch dat een koffiebeker volgens de wet plasticvrij is.
Moet een beker met een biologische coating ook het logo hebben?
Dat hangt af van wat met een ‘biologische coating’ wordt bedoeld. De term biologisch is op zichzelf geen wettelijke materiaalaanduiding. Het belangrijkste is waarvan de coating daadwerkelijk is gemaakt. Bestaat de beschermlaag uit een kunststofpolymeer dat onder de Europese definitie van kunststof valt, dan is de beker gedeeltelijk van kunststof gemaakt en geldt de SUP-regelgeving. Het is daarom beter om niet alleen naar termen als eco, bio, groen of biologisch te kijken, maar naar de daadwerkelijke technische samenstelling van het materiaal.
En een koffiebeker met water-based coating?
Ook bij een water-based of watergedragen coating is enige uitleg nodig. ‘Water-based’ beschrijft vooral de manier waarop de coating wordt aangebracht of samengesteld. Het betekent niet automatisch dat de uiteindelijke coating volledig kunststofvrij is. Een watergedragen coating kan bijvoorbeeld polymeren bevatten.
Voor de SUP-regels is uiteindelijk doorslaggevend of de uiteindelijke beker geheel of gedeeltelijk kunststof bevat. De Europese Commissie maakt daarbij onderscheid tussen papieren producten zonder kunststof lining of coating en papieren producten waarop wél een kunststof coating of lining is aangebracht. Die laatste groep valt binnen de regelgeving.
Bij een water-based beker moet daarom altijd worden gekeken naar de materiaalspecificatie en verklaring van de fabrikant. Alleen de term ‘water-based’ is onvoldoende om te bepalen of het logo wel of niet verplicht is.
Waarom staat er soms ‘Plastic in product’ in plaats van ‘Product bevat plastic’?
Het logo bestaat in verschillende taalversies. De Engelse uitvoering bevat de tekst ‘PLASTIC IN PRODUCT’. Voor de Nederlandse uitvoering wordt ‘PRODUCT BEVAT PLASTIC’ gebruikt. De Europese Commissie stelt de officiële pictogrammen beschikbaar in de verschillende EU-talen. Wanneer een beker voor verschillende Europese landen wordt geproduceerd, kunnen daarom ook verschillende talen op of rond de markering voorkomen.
Duurzaam betekent dus niet automatisch plasticvrij
Dit is misschien wel het belangrijkste om te onthouden. Een kartonnen koffiebeker kan duurzamer zijn geproduceerd, biobased grondstoffen bevatten of een biologisch afbreekbare coating hebben en tóch volgens de Europese regels kunststof bevatten. Biobased is niet hetzelfde als plasticvrij. Biologisch afbreekbaar is niet hetzelfde als plasticvrij. En water-based is ook niet automatisch hetzelfde als plasticvrij.
Daarom kijken we bij Bekers Met Logo naar de specificaties van het betreffende type beker. Zo kunnen we duidelijk uitleggen welke eigenschappen een beker heeft en waarom een bepaalde wettelijke markering wel of niet op de beker staat.
Koffiebekers met logo laten bedrukken?
Wil je kartonnen koffiebekers met je eigen logo laten bedrukken? Dan hoef je zelf niet alle Europese regelgeving uit je hoofd te kennen. Wij denken mee over het juiste formaat, de oplage, het materiaal en de bedrukking. Voor de productie ontvang je een digitale drukproef, zodat je vooraf kunt zien hoe jouw logo en de overige onderdelen van het ontwerp op de koffiebeker komen te staan. Zo weet je voordat de productie begint precies hoe jouw bedrukte koffiebeker eruit gaat zien.